نمودارهای توزیع و رابطه
این نمودارها برای تحلیل‌اند و مخاطبشان باید با خواندنشان آشنا باشد. در ارایه به مدیران، یک جملهٔ راهنما برای خواندن نمودار بگذارید. اصول مشترک همهٔ نمودارها در اصول نمودار است.
هیستوگرام
Section titled “هیستوگرام”شکل توزیع یک متغیر · Histogram
بیشتر پروژه‌ها بین ۴ تا ۸ ماه طول کشیده‌اند
تعداد پروژه بر حسب مدت اجرا · ماه · ۹۵ پروژه
نشان می‌دهد
چطور مقادیر یک متغیر در بازه‌های مساوی پخش شده‌اند: مرکز توزیع، پهنای آن، چولگی و داده‌های پرت.
کاربرد در مشاوره
- توزیع حقوق، سابقه یا عملکرد کارکنان
- مدت انجام فرایند یا زمان پاسخ‌گویی
- اندازهٔ سفارش‌ها یا ارزش مشتریان
قواعد ساخت
- بازه‌ها مساوی و پیوسته؛ ستون‌ها بدون فاصله یا با فاصلهٔ بسیار باریک
- تعداد بازه بین ۶ تا ۱۲
- برچسب بازه‌ها به صورت «۴–۶»؛ واحد در زیرعنوان
- بازهٔ غالب یا هدف رنگی، بقیه خاکستری
- تعداد کل نمونه در زیرعنوان
اشتباه رایج
- بازه‌های نامساوی که شکل توزیع را تحریف می‌کند
جایگزین
مقایسهٔ توزیع چند گروه: جعبه‌ای.
جعبه‌ای
Section titled “جعبه‌ای”مقایسهٔ پراکندگی و میانه بین چند گروه · Box Plot
پراکندگی زمان تحویل در شعبهٔ مشهد دو برابر بقیه است
زمان تحویل سفارش · روز · میانه، چارک‌ها و دامنه
نشان می‌دهد
خلاصهٔ توزیع هر گروه: میانه (خط ضخیم)، نیمهٔ میانی داده‌ها (جعبه) و دامنه (خط‌ها). مقایسهٔ ثبات و پراکندگی را ممکن می‌کند، نه فقط میانگین را.
کاربرد در مشاوره
- ثبات عملکرد شعب، تیم‌ها یا تامین‌کنندگان
- پراکندگی حقوق در رده‌های شغلی
- زمان انجام فرایند پیش و پس از بهبود
قواعد ساخت
- فقط برای مخاطب آشنا با آمار؛ یک خط راهنما برای خواندن آن بگذارید
- جعبه خاکستری روشن؛ گروه مورد بحث Blue 10 با خط Blue 60
- میانه با خط ضخیم؛ داده‌های پرت با نقطه‌های جدا
- همهٔ گروه‌ها روی یک محور مشترک
اشتباه رایج
- استفاده برای مدیران غیرفنی بدون توضیح خواندن نمودار
جایگزین
مخاطب عمومی: میانگین با بازهٔ کمینه و بیشینه در نمودار نقطه‌ای. یک گروه: هیستوگرام.
پراکنش
Section titled “پراکنش”رابطهٔ دو متغیر و یافتن الگو یا داده‌های پرت · Scatter Plot
بیشتر آموزش، بهره‌وری بالاتر؛ جز دو واحد پرت
ساعت آموزش سرانه (افقی) و شاخص بهره‌وری (عمودی) · ۱۸ واحد
نشان می‌دهد
هر نقطه یک واحد (شعبه، مشتری، محصول) با دو مقدار. جهت و شدت رابطه، خوشه‌ها و داده‌های پرت را آشکار می‌کند.
کاربرد در مشاوره
- رابطهٔ هزینه و نتیجه (آموزش و بهره‌وری، تبلیغ و فروش)
- یافتن واحدهای پرت برای بررسی عمیق‌تر
- پایهٔ ماتریس‌های دوبه‌دو و اولویت‌بندی
قواعد ساخت
- متغیر علت روی محور افقی و متغیر نتیجه روی محور عمودی
- نقطه‌ها خاکستری؛ فقط نقاط مورد بحث رنگی و با نام
- خط روند فقط اگر رابطه واقعاً معنادار است
- نام و واحد هر دو محور در زیرعنوان یا کنار محور
- همبستگی را علیت ننامید
اشتباه رایج
- برچسب روی همهٔ نقطه‌ها
- رنگ‌های زیاد برای گروه‌ها؛ حداکثر سه گروه
جایگزین
متغیر سوم هم مهم است: حبابی. تقسیم به چهار ناحیه: ماتریس ۲×۲ (قالب اسلاید P04).
سه متغیر هم‌زمان: دو محور و اندازهٔ حباب · Bubble Chart
بزرگ‌ترین فرصت: بازاری با رشد ۱۸٪ که سهم ما در آن کم است
رشد بازار (عمودی، ٪) · سهم نسبی (افقی) · اندازه: درآمد
نشان می‌دهد
مانند پراکنش، با یک متغیر سوم که اندازهٔ حباب را تعیین می‌کند. مساحت حباب (نه قطر آن) متناسب با مقدار است.
کاربرد در مشاوره
- تحلیل سبد محصول یا کسب‌وکار (رشد، سهم، درآمد)
- جانمایی رقبا با اندازهٔ هر رقیب
- اولویت‌بندی فرصت‌ها با اندازهٔ سرمایهٔ لازم
قواعد ساخت
- حداکثر حدود ۱۲ حباب؛ همه با نام
- شفافیت حدود ۳۰٪ تا هم‌پوشانی دیده شود
- اندازه بر اساس مساحت؛ راهنمای اندازه در گوشهٔ نمودار
- یک رنگ؛ رنگ دوم فقط برای حباب مورد بحث یا یک گروه
- خطوط تقسیم چهارگانه فقط اگر معنای مدیریتی دارند
اشتباه رایج
- مقایسهٔ دقیق اندازهٔ حباب‌ها؛ چشم مساحت را دست‌کم می‌گیرد
جایگزین
متغیر سوم مهم نیست: پراکنش. اندازه‌ها باید دقیق مقایسه شوند: جدول یا میله‌ای.
راداری
Section titled “راداری”پروفایل چندبعدی؛ فقط با احتیاط · Radar Chart
فاصلهٔ بلوغ روابط عمومی با انتظارات در «فرایند» بیشترین است
امتیاز بلوغ از ۵ · شش بعد
نشان می‌دهد
مقادیر چند بعد روی محورهایی که از یک مرکز باز می‌شوند. شکل کلی یک «پروفایل» می‌سازد که برای مقایسهٔ یک یا دو موجودیت آشناست.
کاربرد در مشاوره
- ارزیابی بلوغ در ۵ تا ۸ بعد، وضعیت موجود در برابر هدف
- پروفایل شایستگی یک فرد یا تیم
قواعد ساخت
- فقط ۵ تا ۸ بعد و حداکثر دو سری
- سری مبنا خاکستری و بدون پرشدگی؛ سری اصلی Blue 60
- همهٔ محورها با یک مقیاس و جهت (بیشتر = بهتر)
- ترتیب محورها ثابت و منطقی؛ تغییر ترتیب، شکل را عوض می‌کند
- عدد هر بعد را در جدول کنار نمودار هم بیاورید
اشتباه رایج
- تفسیر مساحت؛ مساحت به ترتیب محورها بستگی دارد
- سه سری یا بیشتر با پرشدگی رنگی
جایگزین
مقایسهٔ دقیق ابعاد یا بیش از دو سری: میله‌ای گروهی یا دمبلی. چند واحد در چند بعد: حرارتی.
نقشهٔ حرارتی
Section titled “نقشهٔ حرارتی”امتیاز در دو بعد، با شدت رنگ · Heatmap
ضعف «مدیریت داده» در همهٔ واحدها مشترک است
امتیاز بلوغ از ۵ · واحدها در برابر ابعاد
نشان می‌دهد
جدولی که هر خانه‌اش با شدت رنگ مقدار را نشان می‌دهد. الگوهای سطری و ستونی، نقاط داغ و ضعف‌های مشترک را سریع آشکار می‌کند.
کاربرد در مشاوره
- ارزیابی بلوغ واحدها در چند بعد
- ماتریس ریسک (احتمال در برابر اثر)
- عملکرد ماهانهٔ شعب، یا میزان مشارکت نقش‌ها در فرایندها
قواعد ساخت
- طیف پیوستهٔ Cyan برای شدت؛ برای انحراف از هدف، طیف واگرای قرمز تا Cyan
- ۴ تا ۶ پلهٔ رنگ با راهنمای پله‌ها؛ نه طیف رنگین‌کمانی
- عدد داخل خانه‌ها، با رنگ متن متناسب با زمینه
- سطرها و ستون‌ها را طوری مرتب کنید که الگو دیده شود
اشتباه رایج
- سبز-زرد-قرمز برای امتیاز؛ برای کوررنگ‌ها ناخوانا و پرهیجان
جایگزین
فقط یک ستون از داده: میله‌ای افقی. ارزیابی کیفی (بله، نسبی، خیر): جدول امتیازدهی با توپ هاروی.